Phần lớn hư hỏng của vật phẩm phong thuỷ đến từ đúng bốn thứ: nước, nắng, hoá chất và nhiệt. Nhưng mỗi loại đá chịu được thứ nào lại khác nhau, và nhầm một lần là hỏng luôn. Bài này gom thành bảng tra để dùng cho nhanh.
Trước hết: độ cứng nói lên điều gì
Thang Mohs từ 1 đến 10 cho biết đá có dễ xước không. Vài mốc để dễ hình dung: móng tay khoảng 2,5 · đồng xu 3,5 · dao thép 5,5 · thạch anh 7 · sapphire 9 · kim cương 10.
Đá dưới 5 rất dễ xước, nên cất riêng và không để chung túi với đá cứng. Đây là lý do một chuỗi hổ phách để chung hộp với chuỗi thạch anh sẽ mờ đi chỉ sau vài tháng.
Nhóm chịu được gần như mọi thứ
Thạch anh các loại, mã não, onyx, obsidian, jasper. Độ cứng 6,5–7. Rửa nước được, lau khăn ẩm được, chịu nắng vừa. Vẫn nên tránh: nắng gắt kéo dài với thạch anh tím và hồng (phai màu), và thay đổi nhiệt đột ngột với khối lớn.
Nhóm cần giữ gìn vừa phải
Ngọc phỉ thúy, cẩm thạch, mắt hổ, aventurine. Độ cứng 6–7 nhưng nhạy với hoá chất và nhiệt. Lau khăn ẩm, tránh xà phòng và cồn. Với ngọc đã tẩy axit bơm keo (loại B), thêm một điều: tránh nắng và nhiệt, vì keo ngả vàng và co lại theo thời gian.
Nhóm mềm, phải cẩn thận
Hổ phách (2–2,5), ngọc trai (2,5–4,5), san hô (3–4), malachite (3,5–4), selenite (2). Nhóm này: chỉ lau khăn mềm khô, không nước nóng, không muối, không cồn, không nước hoa, không để trong xe.
Selenite còn tan trong nước — nhiều người không biết và mang đi rửa, viên đá mờ hẳn ngay lần đầu.
Kim loại và gỗ
Đồng, bạc: sợ muối và mồ hôi. Lau khô sau khi đeo, cất nơi khô. Bạc xỉn thì dùng khăn đánh bạc chuyên dụng, không dùng kem đánh răng (gây xước vi mô).
Gỗ thơm: sợ nước, nắng và cồn. Không rửa, không phơi, lau khăn khô. Trầm nhiều dầu thì không cần dưỡng thêm; gỗ ít dầu có thể lau qua dầu dưỡng mỗi năm một lần.
Bảng tra nhanh — tránh gì với món gì
- Nước: tránh với hổ phách, ngọc trai, san hô, malachite, selenite, mọi món có gỗ hoặc keo.
- Nắng gắt: tránh với thạch anh tím, thạch anh hồng, fluorite, ngọc loại B, gỗ thơm, hổ phách.
- Muối: tránh với mọi món có kim loại, đá mềm, đá có vi nứt.
- Cồn, nước hoa, nước rửa tay: tránh với tất cả — không có ngoại lệ đáng kể.
- Nhiệt cao (xe hơi, gần bếp): tránh với hổ phách, gỗ, ngọc loại B, mọi món dán keo.
Hai hiểu lầm phổ biến
"Đá càng cứng càng bền" — không hẳn. Thạch anh cứng 7 nhưng giòn, rơi xuống gạch vẫn vỡ. Độ cứng nói về chống xước, không nói về chống vỡ.
"Ngâm muối để làm sạch năng lượng" — cách này gây hỏng thật cho kim loại và đá mềm. Muốn giữ nghi thức thì đặt lên lớp muối khô, không đổ nước.
Khi không biết món của mình là đá gì
Đây là tình huống rất hay gặp, nhất là với đồ được tặng. Cách an toàn: đối xử theo nhóm mềm nhất — chỉ lau khăn khô, tránh nước và hoá chất — cho tới khi hỏi được người bán hoặc mang ra tiệm nhờ xem.
Giữ gìn dư một chút không hại gì; rửa nhầm một viên selenite thì không cứu lại được.
Nước máy, nước khoáng hay nước lọc
Chuyện nhỏ mà có khác biệt thật. Nước máy ở nhiều nơi có clo và độ cứng cao; rửa xong không lau khô thì để lại vệt cặn trắng trên bề mặt đá sẫm, nhìn rõ nhất ở obsidian và mã não đen.
Không cần mua nước tinh khiết để rửa đá — chỉ cần lau khô ngay sau khi rửa là hết vấn đề. Nếu đã có vệt cặn, lau bằng khăn thấm chút giấm pha loãng rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch.
Hộp đựng và túi vải
Đá mềm nên cất trong túi vải mềm riêng từng món. Tránh hộp nhựa kín với hàng gỗ và hổ phách — bí hơi dễ sinh mốc và làm bay mùi trầm. Hộp gỗ có lót nhung là lựa chọn tốt nhất, nhưng túi vải cotton thường cũng đã đủ cho phần lớn trường hợp.
Ghi lại cho lần sau
Nếu nhà có nhiều món, lưu một ghi chú trong điện thoại: tên món, chất liệu, mua ở đâu, kiêng gì. Nghe hơi tỉ mỉ, nhưng sau vài năm và vài lần tặng qua tặng lại, đó là thứ duy nhất còn nhớ được chính xác.
